Οι κάτοικοι της Νάξου διηγούνται ιστορίες για το νερό από το χτες και οραματίζονται μια πιο συνετή χρήση του νερού για το αύριο
Εσπερίδα στη Χώρα Νάξου, 30 Οκτωβρίου 2026
Με ουσιαστική συμμετοχή πραγματοποιήθηκε η εσπερίδα του προγράμματος «ΜΝΗΜΕΙΑ ΝΕΡΟΥ ΣΤΗ ΝΑΞΟ» την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026. Περίπου 40 κάτοικοι ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση και πήραν μέρος τόσο στο βιωματικό μέρος της εκδήλωσης, όσο και στις παρουσιάσεις που είχαν συμμετοχικό χαρακτήρα. Το πρόγραμμα «ΜΝΗΜΕΙΑ ΝΕΡΟΥ ΣΤΗ ΝΑΞΟ» που υλοποιείται το 2026 στοχεύει να ευαισθητοποιήσει την τοπική και εκπαιδευτική κοινότητα σχετικά με την πλούσια σχετική με το νερό πολιτιστική κληρονομιά στο νησί, υλική και άυλη, αλλά και να αναδείξει σύγχρονες καλές πρακτικές διαχείρισης που εφαρμόζονται ή θα μπορούσαν να εφαρμοστούν ως απάντηση στην αυξανόμενη λειψυδρία του νησιού, η οποία επιτείνεται από την κλιματική κρίση και την ανεξέλεγκτη τουριστική ανάπτυξη.
Το βιωματικό μέρος της εσπερίδας πραγματοποιήθηκε στη Φουντάνα Νάξου, όπου, μετά την σύντομη ξενάγηση, ακούσαμε και συλλέξαμε τις προφορικές μαρτυρίες μεγαλύτερων σε ηλικία κατοίκων που θυμούνταν να προμηθεύονται νερό απο την Φουντάνα , ή να πλένουν στην διπλανή δεξαμενή, όσο παρέμεναν σε χρήση μέχρι τη δεκαετία του 1960. Οι κάτοικοι προβληματίστηκαν για την κατάσταση του μνημείου σήμερα, και πρότειναν μέτρα για το πως θα μπορούσε να αναδειχθεί περισσότερο ως ένα σημαντικό τοπόσημο νερού στην πόλη.
Κατόπιν, οι συμμετέχοντες μεταφερθήκαμε στο Δημαρχείο για τις ομιλίες και τη συζήτηση. Οι ομιλητές παρουσίασαν τις δράσεις του προγράμματος, που περιελάμβανε δράσεις καταγραφής, συλλογής προφορικών μαρτυριών, ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού και παρεμβάσεις σε σχολεία, όπως και ανάδειξη καλών πρακτικών εξοικονόμησης νερού.
Κατόπιν, ο λόγος δόθηκε στους παριστάμενους φορείς και κατοίκους του νησιού, οι οποίοι διηγήθηκαν ιστορίες από τα παλιά, τις εποχές που οι κάτοικοι ζούσαν εναρμονισμένοι με το λιγοστό νερό και κάθε σταγόνα είχε αξία. Ακούσαμε για βρύσες όπου μαζεύονταν οι κοπελιές… για στάμνες που τις κουβαλούσαν τα παιδιά… για πλυσταριά όπου το νερό κυλούσε από τη μία γούρνα στην επόμενη ώστε να μην σπαταληθεί… για τον κανόνα του επόπτη ανομβρίας ‘μία στάμνα ανά σπίτι’, εκτός αν στο σπίτι είχε γεννηθεί μωρό οπότε οι στάμνες γίνονταν δύο… για τους ιδιοκτήτες τράγων, που σε περιόδους λειψυδρίας με βαριά καρδιά ξύριζαν το μούσι των περήφανων και όμορφων ζώων τους, ώστε να μην πάει ούτε σταγόνα χαμένη καθώς τα ζώα έπιναν νερό…
Πέρα από συγκεκριμένα μνημεία που απειλούνται και χρήζουν προστασίας, όπως το γεφύρι των Eγγαρών, ή η βρύση του Aγά, οι κάτοικοι ανέδειξαν τις σημερινές απειλές, εξαιτίας κυρίως της υπεράντλησης από γεωτρήσεις και την σημασία σύνδεσης της υδατικής κληρονομιάς με μοντέρνες τεχνολογικές λύσεις για την προστασία του νερού, όπως αναβαθμίδες, αξιοποίηση βρόχινου και γκρίζου νερού.
Κλείνοντας την εκδήλωση, ο Δήμαρχος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, κ. Δημήτρης Λιανός, δήλωσε την συμπαράστασή του και έμπρακτη την συνεργασία Δήμου σε αντίστοιχες πρωτοβουλίες για το νερό. Σημείωσε τις σχετικές δράσεις του Δήμου, με βάση και το αναμενόμενο ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης για το νερό στο νησί (master plan), που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων και αξιοποίηση του νερού του βιολογικού καθαρισμού για άρδευση, μετά από τριτοβάθμια επεξεργασία.
Το πρόγραμμα «ΜΝΗΜΕΙΑ ΝΕΡΟΥ ΣΤΗ ΝΑΞΟ» υλοποιείται από τον Απρίλιο έως τον Δεκέμβριο του 2026 από το MIO-ECSDE, τη MONUMENTA και το GWP-Med.
Περισσότερα:
